رمز حیات

اللهم عجل لولیک الفرج والعافیه والنصر و اجعلنا من خیر اعوانه وانصاره والمستشهدین بین یدیه
رمز حیات

آیه امروز:

سوره ابراهیم آیه 4

وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِیُبَیِّنَ لَهُمْ فَیُضِلُّ اللَّهُ مَنْ یَشَاءُ وَیَهْدِی مَنْ یَشَاءُ وَهُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ
ما هیچ پیامبری را جز به زبان قومش نفرستادیم تا [بتواند به وسیله آن زبان، پیام وحی را به روشنی] برای آنان بیان کند. پس خدا هر کس را بخواهد [به کیفر لجاجت و عنادش] گمراه می کند، و هر کس را بخواهد، هدایت می نماید، و او توانای شکست ناپذیر و حکیم است.

رمز حیات

رمز حیات

طبقه بندی موضوعی

رمز حیات

اللهم عجل لولیک الفرج والعافیه والنصر و اجعلنا من خیر اعوانه وانصاره والمستشهدین بین یدیه

حکمت 452 نهج البلاغه: معیار شناخت فقر و غنا
(اعتقادى، اقتصادى)

وَ قَالَ (علیه السلام): الْغِنَى وَ الْفَقْرُ بَعْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ.
و درود خدا بر او، فرمود: غنا (دارایی و ثروت) و فقر آن گاه آشکار مى شود که اعمال (انسان ها) به پیشگاه خداوند عرضه شود.

شرح حکمت:
امام صادق(علیه السلام) می فرمایند: «عثمان دو نفر از خادمین خود را سراغ ابوذر فرستاد و دویست دینار به آن ها داد و گفت: به سراغ ابوذر بروید و بگویید که عثمان به تو سلام رسانده و مى گوید که این دویست دینار را بگیر و مشکلات خود را به کمک آن حل کن. هنگامى که فرستادگان عثمان نزد ابوذر آمدند ابوذر پرسید: آیا به هیچ یک از مسلمانان آنچه را به من عطا کرده، داده است؟ آن ها گفتند: نه. گفت: من یکى از مسلمانان هستم براى من آنقدر سزاوار است که براى سایر مسلمانان سزاوار مى باشد. گفتند: عثمان مى گوید که این از مال شخصى خود من است و به خداوندى که معبودى جز او نیست ذره اى حرام به آن مخلوط نشده و آنچه براى تو فرستاده مال حلال است. ابوذر گفت: من نیازى به آن ندارم، من امروز را صبح کردم در حالى که از غنى ترین مردمم. فرستادگان عثمان گفتند: خداوند تو را به سلامت بدارد ما در خانه تو چیز زیاد و یا حتى کمى که قابل استفاده باشد نمى بینیم. گفت: آرى زیر این پارچه که مى بینید یکى دو گِرده نان جو است که چند روزى از پختن آن گذشته، من این دینارها را براى چه مى خواهم؟ نه به خدا سوگند نمى پذیرم، تا خداوند بداند گرچه من قادر به چیز کم یا زیادى نیستم ولى غنى به ولایت على بن ابى طالب(علیه السلام) و عترت هادیان و مهدیین و راضیین و مرضیین او هستم همان کسانى که هدایت به حق مى کنند و به حق و عدالت حکم مى نمایند. من اینگونه از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) شنیدم که مى فرمود: براى پیران بسیار زشت است که دروغ بگویند (آنچه گفتم عین حقیقت بود). بنابراین این دینارها را به عثمان بازگردانید و به او بگویید: من نیازى به این دینارها و آنچه نزد اوست ندارم تا خداوندى که پروردگار من است را ملاقات کنم و او حاکم میان من و عثمان خواهد بود.»

حکمت ۴۵۱ نهج البلاغه: ارتباط صحیح بادیگران
(اجتماعی، تربیتی)

وَ قَالَ (علیه السلام): زُهْدُکَ فِی رَاغِبٍ فِیکَ نُقْصَانُ حَظٍّ وَ رَغْبَتُکَ فِی زَاهِدٍ فِیکَ ذُلُّ نَفْسٍ.
و درود خدا بر او، فرمود: اظهار بى میلى به کسى که به تو علاقه مند است سبب کاستى بهره تو در دوستى اوست و اظهار میل به کسى که به تو بى اعتناست سبب خوارى تو خواهد بود.

شرح حکمت:
ضرب المثلى در فارسى هست که مى گوید براى کسى بمیر که براى تو تب کند. در حکمت دوازدهم امام علیه السلام فرمودند: «عاجزترین مردم کسى است که نتواند براى خود دوستى انتخاب کند و از او عاجزتر کسى است که دوستانى را که به دست آورده است از دست بدهد.»
امام صادق(علیه السلام) مى فرمایند: «کسى که تو را گرامى مى دارد گرامى اش بدار و کسى که تو را سبک مى سازد خود را از او دور ساز.» و نیز مى فرمایند: «فرد با ایمان، برادر فرد با ایمان است به منزله چشم او و آینه او و راهنماى اوست هرگز به او خیانت نمى کند و نیرنگ نمى زند و ظلم و ستم روا نمى دارد و به او دروغ نمى گوید و غیبت او را نمى کند.»
رسول خدا(صلى الله علیه وآله) مى فرمایند: «تا مى توانید دوست براى خود انتخاب کنید زیرا هر مؤمنى روز قیامت شفاعتى دارد.» و نیز می فرمایند: «شخص با ایمان در کنار برادر مؤمنش آرامش پیدا مى کند آن گونه که تشنه در کنار آب خنک.»
امیرمؤمنان(علیه السلام) می فرمایند: «تا مى توانى دوستان صادق و صمیمى انتخاب کن زیرا آن ها در حال آرامش کمک کار تواند و در مشکلات سپرى براى تو هستند.» نیز مى فرمایند: «باید در قلب تو، هم نیاز به مردم باشد و هم بى نیازى از آن ها اما نیاز به آن ها در سخنان نرم و روى گشاده باشد و بى نیازى از آن ها در این که آبرو و عزت خود را در برابر آن ها حفظ کنى (و هرگز دست نیازى که تو را خوار مى کند به سوى آن ها دراز نکنى).»

حکمت ۴۵۰ نهج البلاغه: شوخی و عقل
(اخلاق اجتماعی)

وَ قَالَ (علیه السلام): مَا مَزَحَ امْرُؤٌ مَزْحَةً إِلَّا مَجَّ مِنْ عَقْلِهِ مَجَّةً.
و درود خدا بر او، فرمود: هیچ کس شوخى بیجا نکند جز آن که مقدارى از عقل خویش را از دست بدهد.

شرح حکمت:
امام(علیه السلام) در این گفتار حکیمانه به کسانى که مزاح نامناسب مى کنند یا در مزاح افراط مى ورزند، هشدار مى دهد که مزاح مایه فروریختن قسمتى از عقل انسان است.
امام صادق(علیه السلام) مى فرمایند: «مِراء و جدال با افراد مکن که ابهت تو را از بین مى برد و مزاح (با افراد ناآگاه) مکن که آن ها را در برابر تو جسور مى سازد.»
در مدح مزاح پیغمبر اکرم(صلى الله علیه و آله و سلم) می فرمایند: «من مزاح مى کنم ولى جز حق نمى گویم.»
امام صادق(علیه السلام) مى فرمایند: «مزاح کردن از حُسن خلق است و تو به وسیله آن، سرور در دل برادر مؤمنت وارد مى کنى و پیغمبر اکرم(صلى الله علیه و آله و سلم) گاهى با افراد شوخى مى کرد تا آن ها را شاد کند.»
پیغمبر اکرم(صلى الله علیه و آله و سلم) مى فرمایند: «اما آنچه در سفر نشانه شخصیت و جوانمردى است بخشیدن زاد و توشه به دیگران و حسن خلق و مزاح بدون آلودگى به معصیت است.»

حکمت ۴۴۹ نهج البلاغه: شخصیت، عامل بازدارنده از گناه
(اخلاقی)

وَ قَالَ (علیه السلام): مَنْ کَرُمَتْ عَلَیْهِ نَفْسُهُ هَانَتْ عَلَیْهِ شَهَوَاتُهُ.
و درود خدا بر او، فرمود: کسى که براى خود شخصیت قائل است شهواتش در برابرش خوار خواهند بود.

شرح حکمت:
امام(علیه السلام) در تعبیر دیگرى نیز مى فرمایند: «کسى که براى خود شخصیت قائل است آن را با معصیت موهون نمى کند.»
قرآن مجید در جاى جاى خود اشاره مستقیم یا غیر مستقیم به این حقیقت دارد. در داستان آدم(علیه السلام) مى خوانیم که توجه به یک خواسته نفس، لباس بهشتى را از اندامش فرو ریخت او را از بهشت بیرون کرد. ولى یوسف(علیه السلام) با پا گذاشتن بر هواى نفس از بردگى به پادشاهى رسید.
قرآن مجید خطاب به داود پیامبر(علیه السلام) مى فرماید: «و از هواى نفس پیروى مکن که تو را از راه خدا منحرف مى سازد. (۲۶ ص)» و نیز مى فرماید: «و آیا گمراه تر از آن کس که پیروى هواى نفس خویش کرده و هیچ هدایت الهى را نپذیرفته، کسى پیدا مى شود؟! (۵۰ قصص)»
در حدیث معروفى که هم از پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) نقل شده و هم از امیرمؤمنان على(علیه السلام)، یکى از دو چیزى که پیامبر(صلى الله علیه وآله) براى امتش از آن مى ترسد پیروى از هواى نفس است چراکه انسان را از حق بازمى دارد.
امام جواد (علیه السلام) می فرماید: «آن کس که بر مرکب شهوات سوار شود لغزش هایش قابل جبران نیست.»
امیرمؤمنان على(علیه السلام) مى فرمایند: «عقل داراى لشکر الهى است و هواى نفس فرمانده لشکر شیطان است و انسان در میان این دو قرار دارد هرکدام غالب شود انسان در اختیار او قرار مى گیرد.» نیز فرموده اند: «عقل و شهوت ضد یکدیگرند. عقل را علم یارى مى کند و شهوت را هواى نفس زینت مى دهد و روح انسانى در میان این دو در کشمکش است هرکدام از این دو پیروز شود انسان در کنار آن قرار مى گیرد.»

حکمت ۴۴۸ نهج البلاغه: بزرگ ندانستن مشکلات
(اعتقادی، اخلاقی)

وَ قَالَ (علیه السلام): مَنْ عَظَّمَ صِغَارَ الْمَصَائِبِ ابْتَلَاهُ اللَّهُ بِکِبَارِهَا.
و درود خدا بر او، فرمود: کسى که مصیبت هاى کوچک را بزرگ شمارد خدا او را به مصیبت هاى بزرگ مبتلا خواهد کرد.

شرح حکمت:
امام(علیه السلام) در این گفتار کوتاه حکیمانه به تمام کسانى که گرفتار پاره اى از مسائل مى شوند هشدار مى دهد که ناشکرى نکنند مبادا گرفتار مصیبت هاى فزون ترى شوند. بروز این حوادث فلسفه هاى زیادى دارد. گاه آزمایش و امتحان است، گاه کفاره گناهان، گاه زنگ بیدارباش و گاه در ظاهر مصیبت است و در باطن موهبت و رحمت و به طور دقیق نمى توان تعیین کرد که هر مصیبتى از کجا سرچشمه گرفته هرچند در بعضى از موارد قرائنى براى شناخت سرچشمه وجود دارد. اى بسا خداوند رحیم مصیبت کوچک ترى را براى جلوگیرى از مصیبت بزرگ ترى براى بنده اش فرستاده است. در هر حال آن ها که در برابر مصیبت هاى کوچک جزع و فزع و بى تابى مى کنند و زبان به شکایت مى گشایند با این کار خود، مستحق مصیبت هاى بزرگترى مى شوند و به عکس اگر شکر الهى را به جا آورند و حتى آن را به عنوان موهبتى از ناحیه او پذیرا شوند چه بسا خداوند مواهب مهمى نصیب آن ها کند که آن مصیبت در برابر آن کوچک و ناچیز است.

سلام علیک یا اباصالح المهدی عج الله تعالی فرجه الشریف

بهترین امام...

واعظ: استاد معاونیان

 

فایل ویدوئی

حکمت ۴۴۷ نهج البلاغه: لزوم دانستن احکام برای تجارت
(اقتصادی)

وَ قَالَ (علیه السلام): مَنِ اتَّجَرَ بِغَیْرِ فِقْهٍ فَقَدِ ارْتَطَمَ فِی الرِّبَا.
و درود خدا بر او، فرمود: هر که بدون دانستن فقه تجارت کند به ورطهٔ ربا افتد.

شرح حکمت:
امام(علیه السلام) در این جا به تجار هشدار مى دهد که احکام فقه اسلامى را مخصوصاً در مسائل مربوط به ربا فرا گیرند تا گرفتار رباخوارى نشوند.
امیرمؤمنان(علیه السلام) مى فرمایند: «کسى در بازار ننشیند مگر این که احکام خرید و فروش را به خوبى بداند.» نیز نقل است که بر فراز منبر می فرمودند: «اى جمعیت تجار! اول آگاهى بر مسائل سپس تجارت، و این سخن را سه بار تکرار نمود آنگاه فرمود: به خدا سوگند ربا در میان این امت پنهان تر است از جنبش مورچه بر سنگ سخت. ایمان خود را با حق بیامیزید. تاجر، فاجر است و فاجر در دوزخ است مگر کسى که حق بدهد و حق بستاند.»
پیامبر اکرم(صلى الله علیه و آله و سلم) می فرمایند: «هر وامى که جذب منفعتى کند نوعى رباست.» نیز فرموده اند: «زمانى براى مردم فرا مى رسد که همه رباخوار مى شوند و اگر کسى رباخوار نباشد گرد و غبار ربا بر دامن او مى نشیند.»
قران مجید خطاب به ربا خواران می فرماید: «اگر دست از رباخوارى برندارید خدا و پیامبرش به شما اعلام جنگ مى کنند. (۲۷۹ بقره)»

حکمت 446 نهج البلاغه: پسندیده ترین راه مصرف اموال
(اقتصادى، حقوقى)

وَ قَالَ (علیه السلام): لِغَالِبِ بْنِ صَعْصَعَةَ أَبِی الْفَرَزْدَقِ فِی کَلَامٍ دَارَ بَیْنَهُمَا :مَا فَعَلَتْ إِبِلُکَ الْکَثِیرَةُ قَالَ دَغْدَغَتْهَا الْحُقُوقُ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ فَقَالَ (علیه السلام): ذَلِکَ أَحْمَدُ سُبُلِهَا.

امام (علیه السلام) به غالب بن صعصعه فرمود: شتران فراوانت چه شده اند؟ پاسخ داد، اى امیر مؤمنان، پرداخت حقوق (الهی و مردم) آنها را پراکنده ساخت؛ امام فرمود: این بهترین راه مصرف آنها بود.

شرح حکمت:
غالب بن صعصعه پیر مرد با شخصیّتى بود روزى با فرزندش فرزدق، خدمت امام رسید که این سؤال و جواب مطرح شد، امام پرسید این کودک تو است؟ گفت آرى، به او ادبیّات عرب و روش شعر سرودن آموختم چنانکه دارد شاعر لایقى مى‏ شود. امام فرمود، اگر به او قرآن مى‏ آموختى بهتر بود، فرزدق مى‏ گوید این رهنمود امام همواره در گوش من بود تا آنکه کل قرآن را حفظ کردم.
قرآن مجید نیز مى فرماید: «(مَا عِنْدَکُمْ یَنفَدُ وَمَا عِنْدَاللهِ بَاق); آنچه نزد شماست سرانجام از بین مى رود ولى آنچه نزد خدا ذخیره شده باقى و برقرار است.(96 نحل)» نیز مى فرماید: «گروهى از (این) اعراب بادیه نشین، چیزى را که (در راه خدا) انفاق مى کنند، غرامت محسوب مى دارند; و انتظار حوادث دردناکى براى شما مى کشند; حوادث دردناک براى خود آنهاست; و خداوند شنوا و داناست! (98 توبه)»
امام رضا (علیه السلام) می فرماید: «کسانى که صاحب نعمتى هستند در خطرند تا حقوق واجب آن را بپردازند. به خدا سوگند هنگامى که نعمت هایى از سوى خداوند متعال به من مى رسد من ترسانم ـ در این جا امام(علیه السلام) دست خود را به نشانه وحشت و اضطراب تکان داد ـ تا زمانى که حقوقى را که براى خداوند در آن بر من واجب است بپردازم. راوى عرض مى کند: فدایت شوم شما هم با آن مقام و منزلتى که دارید باز بیمناکید؟ فرمود: آرى من خدا را براى نعمت هایى که به من بخشیده است حمد و ستایش مى کنم.»

حکمت ۴۴۵ نهج البلاغه: ارتباط صفات اخلاقی
(اخلاقى)

وَ قَالَ(علیه السلام): إِذَا کَانَ فِی رَجُلٍ خَلَّةٌ رَائِقَةٌ فَانْتَظِرُوا أَخَوَاتِهَا.

و درود خدا بر او فرمود: هرگاه در کسی صفتی شگفت انگیز دیدید منتظر صفات همانند آن باشید.

شرح حکمت:
تقریباً تمام صفات اخلاقى در جهت اخلاق حسنه یا رذیله با هم پیوند دارند و هرکدام همجنس خود را صدا مى زنند.
در میان ویژگى هاى اخلاقى، بعضى جنبه کلیدى داشته و با صفات دیگر که همجنس آن ها هستند پیوند محکمى دارند و در روایات اسلامى نیز به آن اشاره شده است. از جمله آن ها دروغ است که سرچشمه گناهان بسیارى است. امام حسن عسکرى (علیه السلام) مى فرمایند: «تمام زشتى ها در اتاقى گذاشته شده و درِ آن قفل است و کلید آن دروغ مى باشد.»
در روایات اسلامى شراب و مسکرات نیز از گناهان کلیدى ذکر شده امام باقر(علیه السلام) مى فرمایند: «خداوند متعال براى شر و زشتى ها قفل هایى گذاشته و کلیدهاى آن قفل ها را شراب قرار داده و دروغ از شراب هم بدتر است.»
درمورد صفت رذیله بخل نیز امام علی (علیه السلام) در حکمت 378 فرمودند: «بخل، جامع تمام عیب هاست و در حقیقت افسارى است که انسان را به سوى هر بدى اى مى کشاند.»
در حدیث دیگرى از امام صادق(علیه السلام) آمده است: «خشم،کلید همه بدى هاست.»
و از همه فراتر حب افراطى به دنیاست که انسان را وادار به هر کار زشتى مى کند تا به هدف و مقصود خود برسد. به همین دلیل در روایت معروف نبوى آمده است: «حُبُّ الدُّنْیا رَأْسُ کُلِّ خَطِیئَة» در حدیثی امام سجاد (علیه السلام) بعد از آن که تکبر و حرص و حسد را سرچشمه گناهان دیگر مى شمرد در پایان مى فرماید: «همه این ها در حب دنیا جمع است و لذا پیغمبران و (بعد از آنها) دانشمندان با مشاهده این معنا گفته اند: حب دنیا سرچشمه همه گناهان است.»

حب آخرت و عشق به پروردگار و خوف از نافرمانى خداوند سرچشمه همه نیکى هاست همان گونه که در حدیثى از معصومین(علیهم السلام) آمده است: «ریشه هر نیکى در دنیا و آخرت یک چیز است و آن ترس از نافرمانى خداوند است» امام صادق(علیه السلام) مى فرمایند: «تمام نیکى ها و خیرات در اتاقى نهاده شده و کلید آن زهد در دنیاست»

پیامی که این گفتار حکیمانه براى ما دارد این است که در تهذیب نفس باید مراقب باشیم که اگر صفت زشتى در ما پیدا شد انتظار نفوذ بقیه زشتى ها را هم داشته باشیم و اگر توانستیم صفت خوبى را در خود ریشه دار کنیم باید به آینده خویش امیدوار باشیم که در پرتو آن، صفات دیگر نیز ممکن است رویش پیدا کند.

حکمت ۴۴۴ نهج البلاغه: آهسته و پیوسته
(علمی)

وَ قَالَ(علیه السلام): قَلِیلٌ مَدُومٌ عَلَیْهِ خَیْرٌ مِنْ کَثِیرٍ مَمْلُولٍ مِنْهُ.

و درود خدا بر او فرمود: کار کمی که دوام یابد بهتر از کار زیادی است که خسته کننده باشد.

شرح حکمت:
مشابه این کلام در حکمت ۲۷۸ نیز بیان گشته است.
پیامبر اکرم(صلى الله علیه و آله و سلم) مى فرمایند: «این دین متین و استوار است. با رفق و مدارا در آن رفتار کن و عبادت خداوند را (براثر افراط و زیاده روى) منفور و مبغوض خود نساز زیرا کسى که افراط در سِیر مى کند نه به مقصد مى رسد و نه مرکب خود را سالم باقى مى گذارد.»
امام سجاد(علیه السلام) مى فرماید: «من دوست دارم کارهاى نیک را ادامه دهم هر چند کم باشد.»
امام صادق(علیه السلام) می فرمایند: «هنگامى که کسى کار نیکى انجام مى دهد حداقل یک سال آن را ادامه دهد سپس اگر مایل بود کار نیک دیگرى به جاى آن انتخاب کند و این به دلیل آن است که شب قدر در آن یک سال خواهد بود و این چیزى است که خداوند مى خواهد انجام شود. (اشاره به این که خداوند مى خواهد اعمال نیک مصادف با شب قدر شود تا ارزش آن بسیار فزونى یابد).»